Historia eksploatacji wód w Polsce



 

MITY I HISTORIE
Zobacz >>>


Historia eksploatacji wód w Polsce

Tradycje wykorzystywania w Polsce wód podziemnych do celów leczniczych sięgają XI w. kiedy to żona króla Władysława Hermana leczyła dolegliwości stosując kąpiele w Inowłodzu nad Pilicą. Z roku 1281 pochodzi akt nadania zakonowi Joannitów ze Strzegomia prawa użytkowania źródeł wód mineralnych w Cieplicach i Lądku. Uzdrowisko w Cieplicach rozpoczęło działalność kilka lat później by w XVI w. stać się znanym europejskim kurortem. W XVII w. leczyła tam swe dolegliwości królowa Maria Kazimiera, żona króla Jana Sobieskiego. Z dzieła nadwornego lekarza króla Stefana Batorego – Wojciecha Oczki wiadomo, że w połowie XVI w. istniała już tradycja wodolecznictwa w Iwoniczu, Lubieniu i Swoszowicach. Z zapisów kronikarskich wynika również, że XVII w. na obszarze Dolnego Śląska istniało, co najmniej dwanaście miejscowości o znanych walorach leczniczych: Długopole, Drzązgi, Duszniki, Polanica, Gorzanów, Jeleniów, Jedlina, Szalejów, Stary Wielisław, Kudowa, Nowa Bystrzyca oraz Wolany. Do najstarszych należą zdrojowiska Stary Zdrój, Jedlina oraz Szczawno ze źródłem Mieszko wykorzystywanym jak wskazują odkrycia archeologiczne już na początku naszej ery. Szybki rozwój uzdrowisk nastąpił w XVIII w. kiedy to założono zakłady uzdrowiskowe dla przyjezdnych kuracjuszy w Kudowie, Busku, Wysowej, Dusznikach oraz Krynicy – największym obecnie krajowym uzdrowisku. Nieco później powstały słynne uzdrowiska borowinowe w Połczynie i Kołobrzegu. Przełom XVIII i XIX w. przyniósł trwającą ponad sto lat modę „bywania u wód” i co za tym idzie dalszy rozwój bazy uzdrowiskowej. W XIX w. powstały uzdrowiska w m.in. Ciechocinku – dzięki wybudowanym tam tężniom solankowym, Goczałkowice, Jastrzębie, Rabka, Szczawnica, Rymanów, Szczawnica, Szczawno i Polanica oraz Kamień Pomorski. Rozwinęło się również bardzo modne w środowisku artystów uzdrowisko w Nałęczowie. W XX w., po odzyskaniu niepodległości, miał miejsce dalszy rozwój zainteresowania lecznictwem uzdrowiskowym. Powołano wówczas Związek Uzdrowisk Polskich i Polskie Towarzystwo Balneologiczne, które nadawały lecznictwu uzdrowiskowemu właściwe kierunki rozwoju i wysoki poziom medyczny. Rozbudowano wówczas bazę leczniczą uzdrowisk karpackich – Iwonicza, Szczawnicy, Krynicy i Żegiestowa, a także Ciechocinka i Inowrocławia. Powstały również nowe uzdrowiska w Wieńcu, Horyńcu, Muszynie i Piwnicznej. Działalność większości uzdrowisk została przerwana przez wybuch II wojny światowej. Na skutek działań wojennych zniszczone zostały urządzenia lecznicze w Horyńcu, Nałęczowie, Kołobrzegu, Dusznikach i Rabce. Większość pozostałych uzdrowisk została zdewastowana.

Po wojnie nastąpiło upaństwowienie zdrojowisk, w których zostały utworzone państwowe przedsiębiorstwa uzdrowiskowe. Większość zniszczonych uzdrowisk została odbudowana, a w latach 70. XX w. przystąpiono do rozbudowy ich o nowe obiekty sanatoryjne. W tym czasie powstało uzdrowisko w Polańczyku, a nieco później rozwinęło się uzdrowisko w Ustroniu. Po przemianach gospodarczych lat 90., uzdrowiska zostały przekształcone w spółki skarbu państwa i zaczęły funkcjonować w warunkach gospodarki rynkowej. Obecnie w Polsce istnieją 43 miejscowości uzdrowiskowe i około 60 innych miejscowości posiadających warunki do rozwoju lecznictwa uzdrowiskowego.

űródło: Państwowy Instytut Geologiczny

Top