2014-12-22     Bożeny, Drogomira, Zenona     Nie pragnie, kto wody pić nie chce - G. Knapski

 


Jod odróżnieniu od większości mikroelementów nie jest metalem, a fioletowoczarnym połyskliwym kryształem. Jest to pierwiastek chemiczny, w układzie okresowym położony w grupie VII, w grupie głównej fluorowców. Jego temperatura topnienia to 113,5° C a temperaturze wrzenia 184,4° C. Pierwszy otrzymał go w 1811 r. francuski chemik Bernard Cortois poprzez utlenianie ługów uzyskanych z popiołów po spaleniu morskich wodorostów.
W temperaturze pokojowej sublimuje wydzielając fioletowe pary. Słabo rozpuszcza się w wodzie natomiast lepiej w alkoholu. Alkoholowym roztworem jodu jest jodyna, która jest środkiem antyseptycznym. Jod i jego pary składają się z dwuatomowych cząsteczek J2. W przyrodzie jod występuje głównie w wodorostach morskich w postaci jodanów jako domieszka do saletry chilijskiej. Jod otrzymuje się jako produkt uboczny przy przeróbce saletry, a także z wodorostów morskich i wód towarzyszących ropie naftowej.
Polska jest krajem niedoboru jodu a najbardziej poszkodowani z tego powodu są mieszkańcy gór, a w najlepszej sytuacji są ludzie mieszkający nad morzem. Nasz organizm zawiera ok. 0,025 g jodu w postaci soli jodu, tzw. jodków, skupionego przede wszystkim w tarczycy. Dzienne zapotrzebowanie organizmu na jod wynosi zaledwie 0,000015 g jodków, czyli niespełna kilka gramów na przestrzeni całego życia
.


 

JOD – NIEPOZORNY PIERWIASTEK

Według oceny ekspertów około 1,5 miliarda ludzi na świecie żyje w rejonach dotkniętych niedoborem jodu. Oznacza to, że wielu z nich ma problemy z tarczycą od urodzenia, dla innych zagrożenie chorobą jest bardzo realne.

Jod jest bowiem pierwiastkiem, bez którego prawidłowe funkcjonowanie tarczycy, gruczołu regulującego przemianę materii i funkcje układu nerwowego organizmu człowieka, jest niemożliwe. Na obszarach ubogich w ten pierwiastek stwierdzono masowe występowanie chorobliwego przerostu tarczycy, tzw. wola endemicznego, na którą to przypadłość według obecnych szacunków cierpi 600 milionów ludzi.

Jod jest pierwiastkiem śladowym, niezbędnym dla organizmu człowieka. Dobowe zapotrzebowanie na ten pierwiastek jest bardzo małe, wystarczą 2 mikrogramy na 1 kg ciała, czyli dorosły człowiek potrzebuje go ok.150 µg. Jest ono tak małe, że nieraz służy za przykład jak duży wpływ na zdrowie może mieć minimalna ilość jakiegoś mikroelementu.

Jod stanowi zaledwie 0,00004% wagi ciała, podczas gdy np. tlen 60%, węgiel 17% czy wodór 10%. Ma właściwości dezynfekcyjne – antybakteryjne, antywirusowe i przeciwgrzybiczne.

Zapotrzebowanie organizmu na jod zmienia się w różnych okresach życia człowieka. Jest większe w okresie wzrostu i dojrzewania młodzieży a u kobiet podczas ciąży, karmienia piersią i w czasie miesiączki.

Istnieje ścisła zależność między funkcjonowaniem tarczycy a ilością jodu przyswajanego przez ustrój ze spożywanego pokarmu i wody. Niedobór jodu w krótkim czasie powoduje wystąpienie charakterystycznych objawów: uczucia pogłębiającego się zmęczenia, zimna, osłabienia pamięci, trudności w kojarzeniu, zły nastrój, suchość skóry.

Przedłużający się deficyt jodu prowadzi do groźnych patologicznych zmian w organizmie. Gruczoł tarczycy ulega przerostowi, zmienia się jego struktura wewnętrzna, tworzy się tzw. wole, które nie tylko szpeci, ale może utrudnić oddychanie i przełykanie. Nie leczone może prowadzić z czasem do powstania guzków nowotworowych. Niedoczynność tarczycy powoduje ponadto zwolnienie wszystkich czynności ustroju, zobojętnienie i przytępienie umysłowe, ochrypłość głosu, obrzęk powiek, skłonność do wypadania włosów. Kobiety mogą mieć problemy z zajściem w ciążę, donoszeniem płodu i podczas samego porodu. Dzieci natomiast mogą wykazywać objawy niedorozwoju umysłowego takie jak matołectwo, czy kretynizm oraz zahamowanie wzrostu – karłowatość.

Deficyt jodu w glebie i żywności rośnie wraz z odległością od wybrzeży. Najuboższe w ten pierwiastek są więc rejony górzyste. Tam też stwierdza się największy stopień zagrożenia chorobami tarczycy, tam też dostarczenie odpowiedniej ilości jodu organizmowi jest konieczne.

Problem niedoboru jodu od kilku lat spędza z powiek sen naukowców wielu państw. Wprowadza się różne programy powodujące wzbogacenie w ten pierwiastek produktów spożywczych. Najpopularniejszym do dziś było jodowanie soli. W Polsce jodowanie soli po raz pierwszy zastosowano na Podkarpaciu w 1930 r., co według ówczesnych danych powodowało zmniejszenie występowania wola u poborowych objętych próbą z 15,5% do 2,9% na przestrzeni 6 lat.

Proponuje się również w tych rejonach dietę opartą na produktach zawierających jod. Najwięcej mają go ryby morskie i tzw. owoce mórz – wodorosty i plankton morski – oczyszczony, wysuszony i sproszkowany, podawany w formie pastylek może łagodzić niedobór jodu w organizmie.

Z naszych łatwo dostępnych produktów spożywczych stosunkowo dużo jodu zawiera rzeżucha, soki owocowe i warzywne, czereśnie, wiśnie, marchew karotka oraz biały ser. Warto pamiętać, że niektóre warzywa z rodziny krzyżowych – np. kapusta – mogą pogłębiać deficyt jodowy. Nadmierne spożywanie soi może podnieść zapotrzebowanie organizmu człowieka na jod nawet o 100% i prowadzić w efekcie do powiększenia tarczycy.

Metoda zapobiegania niedoboru jodu w organizmie przez podawanie preparatów z koncentratem tego pierwiastka czy też jodowanej soli ma poważne wady. Trudność polega na ustalaniu właściwych dla danego terenu dawek. Przedawkowanie jodu jest bardzo niebezpieczne dla zdrowia. Nie wszyscy też mogą np. ze względu na nadciśnienie czy chorobę nerek spożywać sól.

Organizm człowieka, który sam w 70-80% składa się z wody najłatwiej i najskuteczniej przyswaja substancje rozpuszczane w wodzie. Mikroelementy zawarte w produktach do picia, najłatwiej przenikają do płynów ustrojowych i tkanek. Dlatego doskonałym źródłem jodu może być woda JODICA  wzbogacona w ten pierwiastek.

Ilość odsłon:
  Przewodnicząca RN: Prof. dr hab. Alferda Graczyk, Redakcja: dr Małgorzata Pieniak, Monika Wojtaszek, Piotr Rudzki, Maciej Baster
Administracja:
PTMag Telefony do redakcji: 12 285-47-76,12 285-18-73, e-mail: listy@wodadlazdrowia.pl, redakcja@wodadlazdrowia.pl